"Εγώ ζω αυτοκτονώντας..."

Δεν κατάφερα μέχρι σήμερα να διαβάσω ολόκληρο το "Αναζητώντας Κροκανθρώπους" του Άσιμου. Ίσως και να επανέλθω κάποια στιγμή. Συχνά εκφράζει σκέψεις και συναισθήματα με έναν αρκετά ωμό και κυνικό τρόπο, που ίσως κάποιους να τους ενοχλεί και να τους κάνει να πιστεύουν πως έτσι χάνεται και η ουσία. Εμένα μου μιλά με κάποιον τρόπο ή με τα δικά του λόγια "είναι σχετικός με μένα". Ίσως εξηγήσω και γιατί και πώς κάποτε μέσα από τις "ιστορίες μου". Μου έχει λέιψει το γράψιμο. Μου έχει λέιψει το διάβασμα. Και με το διάβασμα, δεν εννοώ αυτό του Πανεπιστημίου -που ούτως ή αλλιώς κάνω- αλλά το κυνήγι της γνώσης. Το ψάξιμο γενικότερα. Αυτά που έβγαζα εδώ πέρα κάποτε. Ισχύει τελικά, πως όταν αφήνεις κάτι σε αφήνει και αυτό με τον δικό του τρόπο. Λοιπόν, σήμερα δειλά δειλά κάνω μια προσπάθεια να φέρω πίσω αυτό που μ'άφησε. Μέσα από το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον -τον χρόνο. Κι αυτό το απόσπασμα μου μιλά σε διάφορους χρόνους.

"Δε μ’ ενδιαφέρει αν τη βρίσκεις στο γαμήσι. Δεν μ’ ενδιαφέρει άμα λες πως πηδιέσαι με τρεις και ευτυχώς που ήταν τρεις γιατί δεν είχες άλλες τρύπες να χρησιμοποιήσεις. Δε μ’ ενδιαφέρουν όλα αυτά που λες γιατί άμα θες να ξέρεις εγώ δε μπορώ να χρησιμοποιώ άσχετους από μένα, έξω από μένα, και τελείως διαφορετικούς απο μένα για να βουλώσω τις τρύπες μου απλώς. Ακριβώς εγώ διαλέγω έτσι, σύ αλλοιώς. Εγώ έχω πια κόψει με τους άσχετους, τους έξω από μένα.
Κρατώ ελεύθερες τις τρύπες μου και στον αέρα ανοιχτές, παρά τοιουτοτρόπως χρησιμοποιημένες. Δε τη βρίσκω με τους άσχετους. Παρ’ όλα αυτά εσένα σε βρίσκω σχετική με μένα. Αλλά τη βρίσκεις με τους άσχετους. Εμένα δεν έψαξες ποτέ σου να με βρεις. Θα βουλώναμε τις τρύπες μας και θα ήτανε συνάμα κι ανοιχτές για τον καθένα σχετικό με μας. Έτοιμες για να ρίξουν το υγρό τους πυρ σ’ αυτή την κοινωνία που μας καίει. Κι όχι να το καταπίνουν τα σωθικά μας.
Δεν αυτοκτονώ εγώ έτσι. Εγώ ζω αυτοκτονώντας.
Πιο δύσκολα από σένα ίσως."

Η ιστορία επαναλαμβάνεται

Έχει αποδειχθεί ουκ ολίγες φορές ότι ο χρόνος είναι ο καλύτερος δάσκαλος.
Πόσοι όμως μαθαίνουμε από αυτόν;
Πόσοι γνωρίζουν ιστορία;
Πόσοι θυμούνται;
Πόσοι ΔΕΝ λησμονούν;
"Οι λαοί ξεχνούν γρήγορα..."
Η ιστορία επαναλαμβάνεται λένε κάποιοι. Μήπως τελικά ο χρόνος είναι σχετικός; Μήπως δεν άλλαξε τίποτε τελικά; Τα γεγονότα έκαναν τον κύκλο τους και τώρα έφτασαν στο ίδιο σημείο που βρίσκονταν κάποτε. 360 μοίρες (επι)στροφή.
Επιστροφή σε τι;
Τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους:
1929 Κραχ στο χρηματιστήριο των ΗΠΑ
2007-2008 Διεθνής Χρηματοπιστωτική κρίση. Προέλευση: ΗΠΑ
1929-1933: «Ο λαός πεινά - οι καρχαρίες πλουτίζουν». Κάπως έτσι θα μπορούσαν να περιγραφούν απλοϊκά οι επιπτώσεις της κρίσης του 1929-1933 στην Ελλάδα. (Έθνος, 4/2/2010)
2008-2013: Ίσως το Έθνος να μη χρειαζόταν μια νέα επικεφαλίδα για να περιγράψει το χάος που επικρατεί στην τωρινή Ελλάδα.
1 ΜαΪου 1932: Η κυβέρνηση κηρύσσει «στάση πληρωμών». Η Ελλάδα δεν μπορούσε πλέον να πληρώσει τα χρέη και τους τόκους από τον δανεισμό της. Ηταν η τέταρτη χρεοκοπία στη νεοελληνική Ιστορία (η πρώτη το 1827, η δεύτερη το 1843, η τρίτη το 1893). (Έθνος, 4/2/2010)
2013: Στα χαρτιά ακόμα να χρεοκοπήσει η Ελλάδα, όμως στην ουσία ο κόσμος πεινά.
Την ίδια περίοδο: 1929-1930 η Κύπρος ταλανίζεται από οικονομική κρίση κάτω από την πιεστική κυριαρχία των Βρετανών στο νησί (οι οποίοι βέβαια παραμένουν ανεπηρέαστοι).
2013: Το πρόβλημα της Κύπρου ανακοινώνεται και φωναχτά (μέχρι πόσο να κλείνουν στόματα;)
Αποστέλλεται βοήθεια στις βρετανικές βάσεις (κατάλοιπο της τότε εποχής!) Ο κυπριακός λαός οδηγείται με τη σειρά του στη φτωχοποίηση.
Στο μεταξύ...
Οι Μεγάλες Δυνάμεις εξακολουθούν να παίζουν το δικό τους παιγνίδι. Βλέπε Ρωσία, Γερμανία και Αμερική. Όπως τότε (στο Β' Παγκόσμιο) έτσι και σήμερα (στο Γ'Παγκόσμιο) οι παρατάξεις παραμένουν οι ίδιες. Οι εχθροί είναι οι ίδιοι. Μόνο τα πρόσωπα έχουν αλλάξει. 
Τότε...
Το 1945 οι Μεγάλες Δυνάμεις έκαναν ανακωχή και υπέγραψαν συμφωνία ειρήνης η οποία και σηματοδοτούσε το τέλος του πολέμου.
Σήμερα...
Σήμερα τι γίνεται; Εφόσον κάποιοι αρνούνται να ανοίξουν τα μάτια τους και να δουν, εφόσον κάποιοι δεν αναγνωρίζουν τις  ομοιότητες ανάμεσα στο τότε και στο σήμερα, εφόσον κάποιοι αρνούνται να πιστέψουν ότι είμαστε τα νέα θύματα του ακατάπαυστου πολέμου που διεξάγεται για τα μεγάλα συμφέροντα; Μήπως τούτο σημαίνει ότι ειρήνη δε θα επέλθει αυτή τη φορά; Ο κόσμος γιατί δε βγαίνει στους δρόμους να φέρει την ειρήνη;  Είναι λες και κάποιος μας έχει χορηγήσει ένα χαπάκι... Μιλώ για το χαπάκι της λήθης που μας κάνει να ξεχνούμε, να λησμονούμε. Διότι κάποιοι άνθρωποι του τότε είναι ζωντάνοι μέχρι σήμερα. Πώς ξέχασαν; Πώς ξεχνιούνται αυτά τα γεγονότα; Γιατί πρέπει να ξαναγίνουν για να τα θυμηθούμε;    

Μείον 3

"Είναι καλό που οι συζητήσεις μας συνάδουν με το δικό σου τρόπο σκέψης για τον κόσμο..."

Αν δε συνάδουν, αν δε με γεμίζουν, αν δε με ηλεκτρίζουν, αν δε με ηδονίζουν τότε γιατί να βρίσκομαι εκεί;
Αν δεν αγαπάς αυτό που κάνεις τότε γιατί να το κάνεις;

Η λέξη υποχρέωση έχει διαγραφεί επιτυχώς από το λεξιλόγιο του χρήστη.

1960

Τα 60s ήταν η εποχή των χρωμάτων, των χίππιδων, των ναρκωτικών και του σεξ. Aλλά υπήρξε και εποχή παράνοιας και αποπροσανατολισμού. Στη διάρκεια αυτή της δεκαετίας διαπράχθηκε ένα από τα πιο φρικιαστικά εγκλήματα: οι φόνοι Τέιτ - Πολάνσκι (κι αργότερα του ζευγαριού Λα Μπιάνκα) από την "οικογένεια" Μάνσον. Ο επικεφαλής αυτής της ομάδας, Τσαρλς Μάνσον, είχε σχεδιάσει το φόνο της διάσημης ηθοποιού και του διάσημου σκηνοθέτη συζύγου της καθώς πίστευε ότι έτσι θα δημιουργούσε την αφορμή για το ξέσπασμα ενός φυλετικού πολέμου (μεταξύ λευκών και έγχρωμων). Πώς έφτασε όμως να θεωρεί τον εαυτό του Μεσσία και τι ήταν αυτό που τον οδήγησε στο να σχεδιάσει ολόκληρη πλεκτάνη;
Μα φυσικά (!) το 9ο άλμπουμ των Μπιτλς το οποίο περιείχε τραγούδια  τα οποία (σύμφωνα πάντοτε με τον Μάνσον) του μιλούσαν και τον καλούσαν να ετοιμάσει αυτό τον πόλεμο!

Συχνά επισκιάζουμε κάτι σκοτεινό με κάτι υπερβολικά λαμπερό. Κι όπως αποδεικνύουν και τα γραπτά συχνά επισκιάζουμε ολόκληρες δεκαετίες κατ'αυτό τον τρόπο αφού με το πέρας τους τείνουμε να θυμόμαστε ένα κόσμο αψεγάδιαστο, γεμάτο φως και προβολείς -προβολείς τόσο δυνατούς που δε μας αφήνουν να δούμε την αλήθεια.
Δημιουργούμε δηλαδή ένα -ή και περισσότερους- μύθους.

Η λέξη μύθος έχει διαγραφεί επιτυχώς από το λεξιλόγιο του χρήστη.

2012

"Πιστεύω ότι αυτό που με ενοχλεί περισσότερο στην εποχή μας είναι η τόσο μεγάλη απόσταση μεταξύ των ανθρώπων. Συχνά αισθάνομαι ότι οι άνθρωποι φοβούνται να εκφράσουν τα αισθήματα και τις σκέψεις τους ανοιχτά. Γι'αυτό πάντοτε ονειρευόμουν να ζω σε κάποια άλλη εποχή πιστεύοντας ότι τα πράγματα ήταν ιδανικότερα τότε. Νιώθω άσχημα. Νιώθω άσχημα για ό,τι είπα. Νιώθω άσχημα που μίλησα για το πώς με ενοχλεί που οι άνθρωποι ορίζουν διαφορετικά τη διασκέδαση από εμένα ή ίσως που την ορίζουν διαφορετικά από άλλες εποχές. Νιώθω άσχημα που είπα ότι νιώθω άσχημα γι'αυτό. Αλλά υποθέτω ότι η αλλαγή στο νόημα των λέξεων είναι ένα από τα χαρακτηριστικά της εποχής μας. Ίσως κάποτε οι άνθρωποι του μέλλοντος να μας θυμούνται και να λένε
"Η δεκαετία του δύο-χιλιάδες. Η δεκαετία της παγκοσμιοποίησης, η δεκαετία που οι άνθρωποι κατάφεραν να φτάσουν πιο κοντά από ποτέ".

Θυμάμαι ακόμα τη μέρα που ήλθα αντιμέτωπη με αυτή την πραγματικότητα. Αναφέρομαι στην πρώτη, γιατί τη δεύτερη τη βιώνω κάθε λεπτό της ημέρας. Θυμάμαι πώς είχα πάντοτε τόσο τέλεια και αρμονικά σχεδιασμένη μέσα στο μυαλό μου μια άλλη εποχή. Θυμάμαι με πόση ευκολία την επικαλούμουν. Θυμάμαι που μετατόπιζα τον εαυτό μου σ'άλλα χρονικά πλαίσια κι ευχόμουν με κάποιο τρόπο μαγικό να μείνω εκεί για πάντα.
Κάποιος ρώτησε, "μετά από αυτά που διαβάσατε θα θέλατε ακόμη να ζείτε στην εποχή των 60s;"
Μέσα στην ταραχή μου φώναξα όσο πιο δυνατά μπορούσα "ΟΧΙ!" και ομολόγησα ενώπιον όλων ότι νιώθω τυχερή που ζω στο σήμερα.
Μετά από δεύτερες σκέψεις όμως νιώθω ηλίθια. Όχι που ζω στο σήμερα. Απλώς επειδή θα προτιμούσα να έλεγα ότι νιώθω τυχερή που ζω. Τελεία. Τι σήμερα, τι χθες... Τι 60s τι 2012... Το θέμα τελικά με τη ζωή δεν είναι σε ποιο χρόνο ζεις, αλλά πώς εκμεταλλεύεσαι αυτό το χρόνο που σου δίνεται για να τη ζήσεις.

Κι όπως θα καταλάβετε...

Η λέξη χρόνος έχει διαγραφεί επιτυχώς από το λεξιλόγιο του χρήστη.

Κοιτάζοντας έξω από το τζάμι

Αν κάτι αλλάζει γύρω σου, πρέπει πρώτα να κοιτάξεις μέσα σου, λένε κάποιοι.

Κι αν κάτι αλλάζει μέσα μου; Τότε νομίζω ότι είναι πρέπον να κοιτάξω και γύρω μου. Βέβαια, όλα αυτά είναι σχετικά. Σε συνάρτηση με το τάδε και το τάδε. Αν είσαι παχύδερμος, για παράδειγμα, στην περίπτωση που κάτι αλλάζει μέσα σου δε χρειάζεται να κοιτάξεις γύρω σου μιας και δε σε επηρεάζουν οι "εξωτερικοί" παράγοντες. 

Καλώς ή κακώς, μέχρι τώρα στη ζωή μου έμαθα να κάνω και τα δύο. Ίσως όχι τόσο τέλεια και ισορροπημένα και ραφιναρισμένα. Σας είπα ξανά εξάλλου πως δεν έχω τρόπους. "Είναι τόσο μεγάλος ο καημός κι είμεθα τόσο μικροί ένας-ένας εμείς οι άνθρωποι που τον αποτελούμε..." Αυτή η σκέψη μου έφερε δάκρυα στα μάτια, δε σας το κρύβω -γιατί να σας το κρύψω; "Εκεί που είναι ο πόνος κι ο ιδρώτας και τα δάκρυα, εκεί δεν είναι ο άνθρωπος;" Και βέβαια, "πρώτη και καλύτερη" είμαι εγώ, μικρή κι αξιολύπητη. Γιατί τα δάκρυα μου κυλήσανε καθώς σκεφτόμουνα το δικό μου τον καημό, που ίσως για κάποιον άλλο να ήταν κι ευτυχία. Κι ύστερα, άφησα κι άλλα δάκρυα να πέσουν χάμω καθώς έβλεπα ένα σωρό από ανθρώπους να παρελαύνουν μπροστά στα μάτια μου.

Σωρός, σωστά το διαβάσατε. Διότι μου φάνηκαν όλοι τόσο πολλοί κι απέραντοι, σχεδόν ατελεύτητοι. Κι ο καθείς, έπαιρνε το δικό του δρόμο. Άλλοι έφευγαν κι άλλοι έφταναν. Κι υπήρχαν κι άλλοι που έμεναν ασάλευτοι κι αγνάντευαν το απόλυτο κενό. Κι όμως, ακόμη κι αυτός ο σωρός κρύβει μια μαγεία μέσα του. Θα 'να ίσως επειδή είμαστε όλοι τόσο μαζί αλλά και τόσο χώρια, ένας προς έναν, πλέκουμε την αλυσίδα του καημού... Κι ο καθένας κουβαλά τη δική του ιστορία -αν νοιαστείς αρκετά  ώστε να την ανακαλύψεις. Δεν είναι αξιοθαύμαστο αυτό; 

Πιστεύω -το πιστεύω πολύ αυτό- πως ο καθένας κάτι έχει να πει. Κι ίσως να μην τα καταφέρει ή να μη θελήσει ή να μην μπορεί να το πει σε μένα, μα κάποια στιγμή σίγουρα θα το πει σε σένα ή σε κάποιον άλλο. Και συνάμα, θα έχει άλλα τόσα να πει -όμως θα μένουν ανείπωτα. Κι ίσως αυτά να μείνουν για πάντα στον αιθέρα, αφημένα ελεύθερα, θα περιφέρονται στην αιώνια φύση ή ακόμη, ίσως να μείνουν εγκλωβισμένα ανάμεσα σε τέσσερις τοίχους ή εγκαταλελειμμένα σε κάτι χαλάσματα. Και τ' άψυχα μαζί με τη φύση, θα έχουν το προνόμιο να γνωρίζουν, όσα, εμείς, οι άνθρωποι δεν καταφέραμε ποτέ να αρθρώσουμε με λέξεις...

Κι είναι πάντα αυτό, είναι πάντα αυτή η αντίφαση του κόσμου που με κομματιάζει. Κάποιες φορές τον σιχαίνομαι που κινείται μια στο ψέμα και μια στην αλήθεια, μια στη χαρά και μια στη μιζέρια, μια στο κρυφό και μια στο φανερό... Τον σιχαίνομαι αφάνταστα γιατί μου προκαλεί πόνο. Γιατί είμαι μικρή κι εγώ κι έχω φόβους κι ανασφάλειες και αμφιβολίες. Γιατί σήμερα μπορεί να πιστεύω ακράδαντα ότι αγάπησα κι αγαπήθηκα κι αύριο... ποιος ξέρει πώς θα σκέφτομαι και πώς θα νιώθω! Πώς θα νιώθουν οι άλλοι, αν θα βρίσκουν το χρόνο να σου ρίξουν ένα βλέμμα, να σου πουν μια ζεστή κουβέντα, να κάνουν πράγματα απλά, καθημερινά, όπως άλλοτε. Κάτι τέτοιες ώρες εύχομαι ν' άνοιγε η γη και να με έριχνε στα έγκατά της μια για πάντα. Κάτι τέτοιες ώρες θα 'θελα να μη βλέπω, να μην ακούω και προ πάντων να μην αισθάνομαι τίποτα...

Ποιος είναι ο δάσκαλος;

Έχω τους λόγους μου να πιστεύω ότι αυτό που χρειάζεται περισσότερο ο άνθρωπος στην κατά τα άλλα σύντομη και φευγαλέα παραμονή του στον πλανήτη Γη, είναι η μορφή ενός δασκάλου. Κι επειδή συχνά αυτή τη λέξη τη συνδέουμε ασυνείδητα με το ομώνυμο επάγγελμα, σας προτρέπω αγαπητοί αναγνώστες, να αδειάσετε τέτοιες εικόνες από το μυαλό σας. Διότι, δάσκαλος πέρα από εκείνη τη μορφή ενός συμπαθητικού νεαρού με γυαλάκια ή μιας γλυκιάς κυρίας που προσπαθούσαν κάποτε να μας μάθουν το «Λόλα, να ένα μήλο», είναι ο κάθε ένας που η παρουσία του μπορεί να υπάρξει καταλυτική σε οποιαδήποτε φάση της ζωής μας.

Αυτή λοιπόν τη μορφή, ίσως κάποιοι να την αναζητούν και να μην τη βρίσκουν, αλλά σας λέω πως ο δάσκαλος δρα τόσο «παρασκηνιακά» που σχεδόν η παρουσία του δε γίνεται αντιληπτή, παρά μόνο όταν έλθει η μέρα που βλέποντας κανείς τα «εσώτερα» του, θα αντιληφθεί τη μεταμόρφωση που έχει δεχθεί και θα τη νιώσει. Έχω τους λόγους μου να πιστεύω ότι αυτός ο δάσκαλος έχει την ικανότητα να καταφθάνει πάντοτε την πιο κατάλληλη στιγμή. Πιστεύω πολύ –αν και συχνά αρνούμαι να το παραδεχτώ- ότι όλα λειτουργούν αρμονικά και στην εντέλεια, έτσι που, αν έχεις τα μάτια και τα αυτιά σου ανοιχτά, θα μπορέσεις κάποτε να νιώσεις τη γνώση που αφομοίωσε ο οργανισμός σου.

Κάποτε, αν δεν την ξέρεις ήδη, θα μπορέσεις να καταλάβεις την αξία του δασκάλου. Γιατί λοιπόν ο καθένας από εμάς χρειάζεται ένα δάσκαλο; Καταρχάς, διότι όλοι κρύβουμε ένα παιδί μέσα μας. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι ο άνθρωπος, όσα χρόνια ζωής κι αν μετρά, παύει να νιώθει την ανάγκη να είναι παιδί. Και ξέρετε, παιδί δεν είναι αυτός που παιδιαρίζει και λέει μωρολογίες, αλλά αυτός που διατηρεί άσβεστη τη δίψα του για μάθηση. Αντίθετα, αυτός που έχει πεισθεί ότι τα ξέρει όλα, αυτός που ονομάζει τον εαυτό του σοφό και που δεν αναζητεί ένα δάσκαλο, αυτός λοιπόν, έχει γεράσει.

Επιπλέον, ο δάσκαλος συχνά θα αποδειχτεί ότι είναι ένα άτομο που σε νοιάζεται. Ίσως όχι τόσο φανερά και εκδηλωτικά, αλλά με πολύ μικρές χειρονομίες. Ίσως με χειρονομίες που θα δυσκολευτείς αρχικά να συλλάβεις, αλλά με χειρονομίες που θα γίνουν πιο αντιληπτές και κατανοητές στο πέρασμα του χρόνου. Φυσικά και υπάρχουν κι άλλα άτομα στη ζωή σου που σε νοιάζονται, είτε αυτά αποκτούν τη μορφή ενός φίλου, είτε κάποιου συγγενικού προσώπου και η συμβολή τους πρέπει να αναγνωρίζεται. Όμως, η σχέση που αποκτάς με ένα δάσκαλο είναι σχέση ζωής. Και μη φανταστείτε ότι ο δάσκαλος θα σας κρατά εσσαεί «από το χέρι». Ούτως ή άλλως, αυτός δεν υπήρξε ποτέ ο ρόλος του. Ένας καλός δάσκαλος όμως θα βρίσκεται αναπόφευκτα σε κάθε καινούριο βήμα της «μετά-δασκάλου» πορείας σας.

Τι εννοώ με αυτό; Ίσως τα λόγια ενός ξένου συγγραφέα να μπορέσουν να εξηγήσουν καλύτερα για μένα. Να λοιπόν τι λέει: «Για ν’αλλάξει ο άνθρωπος και να γίνει ο εαυτός του, πρέπει να έχει ελευθερία. Για να διδαχτείς, πρέπει να είσαι ελεύθερος. [...] Πρέπει να είμαστε ελεύθεροι για να δημιουργήσουμε». Μόνο οι σχέσεις που χτίζονται πάνω στην ελευθερία μπορούν να έχουν διάρκεια. Η σχέση με το δάσκαλο πρέπει να λειτουργεί αμφίδρομα, αλλιώς δεν έχει σωτηρία. Ο ένας δεν μπορεί να χτίζει μόνος του. Ο δάσκαλος, λόγου χάρη, θα βάλει τα θεμέλια, και εσύ αν θέλεις και αν μπορείς, θα  συνεχίσεις να χτίζεις πάνω σε αυτά. Και όσο πιο πολύ επικοινωνείτε, όλο και περισσότερα θα μαθαίνετε και θα βάζεις εσύ κάτι κι αυτός θα προσθέτει κι άλλοτε θα κάνει διορθώσεις. Ο δάσκαλος εάν όντας ελεύθερος, σέβεται και τη δική σου ελευθερία, ποτέ δε θα αφαιρέσει. Θα κάνει τον... «υπαινιγμό» του για κάτι που πηγαίνει στραβά, αλλά θα αφήσει κάποια πράγματα στην κρίση σου.

Σίγουρα, ένας δάσκαλος γνωρίζει πολύ περισσότερα από όσα γνωρίζεις εσύ. Ένας καλός δάσκαλος όμως, δε θα επικαλεστεί ποτέ το αλάθητο! «Η μάθηση είναι συναρπαστική. Δε χρειάζεται να ξέρεις τα πάντα. Θα οδηγήσουμε ο ένας τον άλλο». Ο δάσκαλος είναι η τρανή απόδειξη της ανθρώπινης σου υπόστασης  και της προσπάθειας σου να μάθεις. Θα μπορούσε λοιπόν η σχέση αυτή να σβηστεί ποτέ στ' αλήθεια; Νομίζω πως όχι. Αν προσπαθείς να «εξοντώσεις» το δάσκαλο, θα καταλάβεις αργά ή γρήγορα ότι σκοτώνεις ένα κομμάτι του εαυτού σου. Και ίσως πεις «σιγά, θα το υποκαταστήσω με κάτι άλλο». Πώς ακριβώς; Ίσως αυτό σας φανεί τρελό, αλλά συχνά η φωνή του δασκάλου είναι η δική μας χαμένη φωνή που για κάποιο λόγο θάφτηκε, και που για κάποιον άλλο λόγο με την παρουσία του δασκάλου αγωνίζεται να βγει ξανά στην επιφάνεια. Αν επιχειρήσετε να σκοτώσετε το δάσκαλο, θα σκοτώνετε στην ουσία τον εαυτό σας και η απώλεια θα είναι μεγάλη, γιατί κανείς δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς τον εαυτό του.

Έτσι, από μια άλλη άποψη, δάσκαλος είναι ο ίδιος μας ο εαυτός. Αυτό όμως δεν αναιρεί την ύπαρξη της μορφής εκείνης. Μπορείς να είσαι σίγουρος και για τη δική της ύπαρξη γιατί δεν υπήρξε ένας απλός καθρέφτης της  ψυχής σου. Αλλά ακόμα κι αν καταλήξεις να τον βλέπεις σαν καθρέφτη, εγώ σου λέω πως δεν είναι έτσι. «Μόνο προσωπικότητα μπορεί να διαμορφώσει προσωπικότητες. Πίσω απο κάθε ολοκληρωμένο άνθρωπο υπάρχει (πάντα) ένας τουλάχιστον καλός δάσκαλος», γράφει ο Νίκος Δήμου. Καθρέφτες μπορούν να γίνουν μόνο όσοι είναι καθαροί και ελεύθεροι, δηλαδή ολοκληρωμένοι.

Να λοιπόν γιατί στον άνθρωπο χρειάζεται πριν απ’όλα και πάνω απ’όλα ένας δάσκαλος. Κι αν μπόρεσες να ταυτιστείς μαζί του, είναι γιατί υπήρξε άνθρωπος, πριν απ’όλα και πάνω από όλα. Και τους άνθρωπους τους αισθάνεσαι, δεν τους βλέπεις. «Μόνο με την καρδιά βλέπεις καλά, την ουσία τα μάτια, δεν τη βλέπουν».

*Ευχαριστώ τον Λέο Μπουσκάλια, που με βοήθησε καλύτερα να αντιληφθώ τι κάνει τελικά δάσκαλο έναν άνθρωπο. Οι μπλε προτάσεις είναι από το βιβλίο του «να ζεις, ν’αγαπάς και να μαθαίνεις». Ευχαριστώ και το Μικρό Πρίγκιπα που με απλά λόγια διατύπωσε μια από τις μεγαλύτερες αλήθειες του πλανήτη Γη. Και φυσικά, εσένα.

Κουβεντιάζοντας.

Καθισμένη στα σκαλάκια εκείνη την ανοιξιάτικη νύχτα του Μάρτη τις παρακολουθούσα καθώς συζητούσαν ζωηρά, όπως παλιά.
"Τι νομίζεις ότι πάει λάθος λοιπόν;"ρώτησε η μια.
"Κοίτα, το μόνο βέβαιο είναι πως τα πράγματα δεν έχουν ποτέ μια διάσταση και ες εκ τούτου δεν είναι ουσιώδες και ωφέλιμο να τα βλέπει κανείς μονοδιάστατα. Αντιθέτως, πιστεύω ακράδαντα ότι τα πράγματα είναι αρκετά περίπλοκα, ειδικότερα οι ανθρώπινες σχέσεις. Και τούτο, διότι ο κάθε άνθρωπος αποτελεί ένα μυστήριο που κρύβει πολλά μυστικά. Μπορείς όμως να αποκρυπτογραφήσεις κάποια στοιχεία του έτσι ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να υφίσταται μια κάποια επικοινωνία μεταξύ σας."
"Κι εσύ είσαι καλή στο να διαβάζεις τους ανθρώπους;"
"Σίγουρα όχι. Χρειάζεται πολλή προσπάθεια ακόμη, αλλά δεν τα βάζω κάτω. Το πιο βασικό, όμως, αυτό που πρέπει να γίνεται πρώτα απ'όλα, είναι η προσπάθεια για αποκρυπτογράφηση της δικής σου συμπεριφοράς απέναντι στους άλλους. Κι αν με ρωτάς, αν παραλείψεις αυτό το βήμα ποτέ δε θα είσαι ικανός να κατανοήσεις τους γύρω σου."
"Είναι κάτι σαν ενδοσκόπηση δηλαδή; Κάτι σαν απόπειρα κατανόησης της ψυχοσύνθεσής του ίδιου σου του εαυτού; Κάτι σαν καταγραφή και αξιολόγηση των δικών σου ενεργειών και αισθημάτων;"
"Ναι, μπορείς να το ονομάσεις και έτσι αν προτιμάς. Κι απόψε το μοιράζομαι μαζί σου."
"Νομίζεις ότι αυτό θα βοηθήσει περισσότερο;"
"Ίσως. Δύο γνώμες είναι καλύτερες από μια."
"Τι νομίζεις λοιπόν ότι κάνεις λάθος;"
"Είναι δύσκολο να ομολογείς τα λάθη σου. Κι όμως, ένα περίπου ξέρω τα δικά μου. Βέβαια, από μια άλλη άποψη δεν είναι ακριβώς λάθη, είναι περισσότερο ελαττώματα που χρήζουν βελτίωσης."
"Και ποια είναι αυτά;"
"Λοιπόν, πάντοτε έχω την πεποίθηση ότι υπάρχουν παντού όρια εκτός στην αγάπη. Εκεί, το χάνω το μέτρο. Νομίζω λοιπόν, ότι αυτό είναι λάθος. Άρχισα να πιστεύω ότι κάθετί, ανεξάρτητα έαν το ονομάζουμε καλό ή κακό, πρέπει να κρίνεται και από το αποτέλεσμα καμιά φορά. Ακόμη κι αν οι πράξεις σου και τα λόγια σου γίνονται με μόνη πρόθεση την αγάπη καμιά φορά έχουν αρνητική επίδραση πάνω στους άλλους. Αυτή μπορεί να μεταφραστεί ως ψυχική πίεση και έτσι, αντί να αγκαλιάζεις τον άλλο, τον πνίγεις εσύ ο ίδιος. Και τελικά, χάνονται όλα, γιατί η αγάπη δεν μπορεί να συνεχίσει να ονομάζεται έτσι. Και ξέρεις σαν ραγίσει το γυαλί, δύσκολα ξανακολλάει."
"Νομίζεις δηλαδή ότι κουράζεις τους άλλους με την αγάπη σου;"
"Ναι. Καμιά φορά γίνεται κι αυτό. Το αισθάνομαι εξάλλου. Θέλει διόρθωση αυτό."
"Και νομίζεις ότι αυτός είναι λόγος για να φεύγουν μακριά σου οι άνθρωποι;"
"Δεν ξέρω... Ίσως να έκανα κι εγώ το ίδιο στη θέση τους. Ίσως πάλι βέβαια εδώ, να τίθεται το θέμα του χαρακτήρα και το τι ορίζει ο καθένας ως αγάπη και πού οριοθετεί τα όρια της."
"Κι όμως, εγώ πιστεύω ότι ο καθένας πρέπει να μας δέχεται γι'αυτό που είμαστε. Αλλιώς σημαίνει πως ούτε και η δική του αγάπη υπήρξε αληθινή."
"Αυτό είναι εν μέρει σωστό. Αλλά υπάρχει και το θέμα της συνήθειας. Κάποιοι άνθρωποι βαριούνται ευκολότερα από ότι κάποιοι άλλοι. Κι έτσι, ένα άτομο που ενώ αρχικά τους ενθουσίαζε, μπορεί να καταλήξουν να το αγνοούν και να μην επιθυμούν να επικοινωνούν πια μαζί του."
"Δεν είναι σκληρό αυτό;"
"Εξαρτάται πάντοτε από ποιανού την οπτική γωνία το εξετάζεις! Για εκείνον που κουράστηκε μάλλον όχι... Αλλά και για τον άλλο που μένει πίσω είναι ένα μάθημα. Ένας συναγερμός που χτυπά και του θυμίζει ότι ξεπέρασε κάποια όρια. Αλλά συχνά, ακόμα κι αν ο άλλος καταλάβει το λάθος του είναι αργά. Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι ένα πολύ λεπτό και ευαίσθητο θέμα. Τη μια στιγμή μπορεί να είναι όλα μαγικά και μια λάθος κουβέντα ή μια περιέργη κίνηση μπορούν να αλλάξουν την πορεία μιας σχέσης εντελώς."
"Θεωρείς δηλαδή τον εαυτό σου αποκλειστικά υπεύθυνο;"
"Για αυτά που σου ανέφερα, ναι. Αλλά πάντα και οι δύο φέρουν κάποιο μερίδιο ευθύνης. Ίσως σε τέτοιες περιπτώσεις το μεγαλύτερο μερίδιο να αναλογεί σε μένα. Το πιο βασικό, όμως, είναι πώς εξελίσσονται τα πράγματα μετά. Εδώ, βρίσκεται και η δυσκολία της υπόθεσης. Γιατί, βλέπεις, η αναγνώριση των λαθών και η ομολογία τους είναι ένα πράγμα κι άλλο πράγμα είναι να μπορείς να συζητήσεις με τον άλλο και να σε καταλάβει και να τον καταλάβεις. Για τέτοιου είδους συζήτηση χρειάζεται δυο άνθρωποι να βρίσκονται σε ένα επίπεδο ωριμότητας που να τους επιτρέπει να συνεχίσουν από εκεί που έμειναν. Οι εγωισμοί και η αδιαφορία δε χωρούν σε τέτοιες συζητήσεις."
"Και είναι δυσεύρετα αυτά, ε;"
"Δε θέλω να γίνομαι απόλυτη, αλλά μέχρι τώρα αυτό είναι κάτι που σπάνια κατάφερνα να βρω."
"Κι αυτό δε σε κάνει να νιώθεις ότι προσπαθείς για κάτι μάταια; Λες και πυροβολείς αλλά αστοχείς πάντα; Έπειτα, παραδόξως, αυτό σου δίνει δύναμη να αγωνίζεσαι λίγο περισσότερο από χθες;"
"Κάθε μέρα",την άκουσα να της απαντά και τις είδα να κατηφορίζουν σ' ένα στενό δρομάκι παρέα.

«Μικροί»Προβληματισμοί

Όσο μάλιστα παρατηρούσε ότι όλο το τοπίο του Ελλήσποντου είχε εξαφανιστεί, λόγω του πλήθους των πλοίων και ότι επίσης όλες ακτές και οι πεδιάδες της Αβύδου ήταν κατάμεστες από τα στρατιωτικά του τμήματα, τότε πια ο Ξέρξης καλοτύχισε τον εαυτό του και μετά απ’αυτό, δάκρυσε.

Τον αντιλήφθηκε όμως, ο από τον πατέρα θείος του, Αρτάβανος, ο οποίος και πρώτος είχε εκθέσει σ’ αυτόν ελεύθερα την άποψη του, συμβουλεύοντας τον Ξέρξη να μην εκστρατεύσει εναντίον της Ελλάδας. Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν, όταν πρόσεξε τον Ξέρξη να δακρύζει, τον ρώτησε τα εξής: «Βασιλιά μου,  αλήθεια υπάρχει μια αντίφαση ανάμεσα σ'αυτό που κάνεις τώρα και σ'αυτό που έκανες λίγο πρωτύτερα! Πρώτα δηλαδή καλοτύχισες τον εαυτό σου και μετά δάκρυσες». Και εκείνος απάντησε: «Με κατέλαβαν συναισθήματα λύπης, όταν ανα­λογίστηκα πόσο μικρή είναι η ανθρώπινη ζωή, μιας και από αυτούς όλους τους στρατιώτες, που είναι βέβαια τόσοι πολ­λοί, ύστερα από εκατό χρόνια, δε θα έχει επιβιώσει ούτε ένας».~Ηρόδοτου Ιστορίαι,βιβλίο 7,παράγραφος 45-46.

Ακόμη και ο Ξέρξης, πρόσωπο που έμεινε γνωστός στην ιστορία για την αλαζονεία του, δάκρυσε στην σκέψη ότι όλοι όσοι έστεκαν ολοζώντανοι μπροστά του θα γίνονταν ένα με το χώμα μερικά χρόνια αργότερα. Γιατί λοιπόν τόση ματαιοδοξία; 

Γιατί τόσος πόθος για την κατάκτηση της εξουσίας; Γιατί τόσες αδικίες;

Τι θα μείνει τελικά; Και τι όχι;

Τι αξίζει τελικά; (τέλος=σκοπός...) Και τι όχι;

Γιατί ο πόνος; Γιατί η χαρά;
Κοιτάζω γύρω μου. Ακούω. Φωνές, γέλια, κραυγές. Νιώθω. Ζωή...

Κι όμως, ο θάνατος βρίσκεται δυο βήματα παραπέρα... Και παραμονεύει! Γιατί όλοι το ξεχνούν αυτό;

Γιατί όλοι έχουν την ψευδαίσθηση ότι θα ζουν για πάντα; Γιατί συνέχεια ακούω τις λέξεις «αύριο», «θα δούμε», «έχω απεριόριστο χρόνο» ; Η ζωή είναι μικρή! Και όχι, δεν με έχει πιάσει κρίση ηλικίας.   Απλώς διαπιστώνω -κάθε μερα όλο και πιο πολύ- πόσο «μικρά» πλάσματα είμαστε ("how pitifully short human life is"-Ξέρξης). Και πόσο, λανθασμένα, πιστεύουμε ότι ο κόσμος μας ανήκει. Ένα πέρασμα κάνουμε. Και μόνον όταν νιώσουμε το τέλος να πλησιάζει γινόμαστε  «μεγάλοι..» Πόσο θλιβερό... Ερωτώ, γιατί;

Γιατί  να περιμένω μέχρι αύριο για να σου πω ότι σ’αγαπώ;  Γιατί να πρέπει να περάσεις 5 μέρες, 2 μήνες κι άλλα τόσα χρόνια μακρυά μου για να καταλάβεις ότι με νοιάζεσαι; 

[...]

Διότι είσαι εγωιστής. Είσαι άνθρωπος. Φοράς παρωπίδες. Αρνείσαι να δεις τα πράγματα ως έχουν γι'αυτό και χτίζεις παλάτια και κάστρα και σκαρφαλώνεις όλο και σε ψηλότερες θέσεις και νομίζεις πως μ'αυτό τον τρόπο θα ζήσεις περισσότερο. Νομίζεις ότι θα είσαι πάντα εδώ, «να τ'απολαμβάνεις». Κι είσαι εγωιστής ακριβώς επειδή πάνω απ’όλα ΚΑΙ πρώτα απ’όλα δεν εκτιμάς τη ζωή που σου δόθηκε και προπάντων με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο αρνείσαι να δεις ότι αυτή κάποτε θα τελειώσει. Κι όλο και πιο πολύ μεγαλώνει ο εγωισμός σου. Με αυτή τη λογική, λοιπόν,  ίσως να πρέπει να πάψω επιτέλους, να απαιτώ την αγάπη σου. Αν δε νιώθεις σεβασμό προς τη ζωή σου, για τη ζωή σου, τότε τι θα μπορούσες ν’αγαπήσεις;  «Νομίζουμε, πως θα ζήσουμε για πάντα...»

Συμφωνώ ότι:  για να καταλάβεις την αξία της χαράς, πρέπει να βιώσεις τον πόνο, για να καταλάβεις την αξία της αγάπης, ίσως και να πρέπει να σε μισήσει κάποιος, για να καταλάβεις την αξία της συγχώρεσης πρέπει να συγχωρεθείς και να συγχωρέσεις ή ακόμη και να μην συγχωρεθείς. Έτσι, θα νιώθεις τύψεις, κι αυτό θα σου ενεργοποιήσει άλλα αισθήματα κι έτσι θα αγωνιστείς για τη συγχώρεση, αν σου είναι σημαντική(άρα κάπου εδώ θα βάλεις τον εγωισμό σου «κάτω»)

Ποιος όμως μπορεί να τα εκτιμήσει όλα αυτά αν πρώτα δεν καταλάβει την αξία της ζωής;

Για να καταλάβεις την αξία της ζωής ΟΜΩΣ πρέπει πρώτα να καταλάβεις, ή να προσπαθήσεις τουλάχιστον, να καταλάβεις ότι υπάρχει και ο θάνατος. Κι όμως, ελάχιστοι εως κανένας προσπαθούν  να καταλάβουν τι εστί θάνατος. Γιατί πολύ απλά, ο τρόπος που ζουν και που συμπεριφέρονται και που νιώθουν ουδεμία σχέση έχει με την ύπαρξη του θανάτου σε απόσταση όχι και τόσο μακρινή. Κανείς δε μιλά για θάνατο κι αν κανείς το επιχειρήσει όλοι σταυροκοπιόμαστε και λέμε «μη κακό». Κακό. Αυτό πιστεύουμε. Όπως πιστεύουμε και για το μίσος ότι είναι κακό και για τη δυστυχία το ίδιο.

Υπάρχει το καλό και το κακό; 

Νομίζω την αξία στις λέξεις και στις έννοιες τη δίνουν οι άνθρωποι, κατά πως τους συμφέρει...

Δε θα ήταν καλύτερα αν ζούσαμε -όχι βέβαια με το φόβο ότι από στιγμή σε στιγμή θα πεθάνουμε- αλλά ίσως... Με περισσότερη γνώση και αυτογνωσία;

 Ίσως πιο απλά. Και το απλό καμιά φορά κρύβει περισσότερη ομορφιά μέσα του και βάθος πιο ουσιώδες απ'όλα τα μάταια που έχουμε θεοποιήσει...  Θα ήταν όλα πολύ αλλιώτικα αν οι άνθρωποι ήταν απλόι. Όχι απλουστευμένοι, απλοί. Φυσικοί. Απέριττοι. Κυρίως, με τα συναισθήματα τους.. Τις σκέψεις τους. Στην επικοινωνία τους με τους άλλους... Ίσως τότε, η ζωή να μη μας φαινόταν ένας λαβύρινθος. Ίσως τότε να μπορούσαμε καλύτερα να δώσουμε νόημα στη ζωή. Και να λέγαμε ότι ζήσαμε προτού πεθάνουμε.